Χειμερινό Ηλιοστάσιο – Το Σκοτάδι ως Μήτρα Μύησης και Φωτός

Χειμερινό Ηλιοστάσιο.

Είναι άραγε η μεγαλύτερη νύχτα του χρόνου, το Χειμερινό Ηλιοστάσιο, μια γιορτή για την επάνοδο του Φωτός ή μήπως μια καθ-ιέρωση και ευλογία του Σκότους;

Το Σκοτάδι έχει αρχέγονα συνυφανθεί στο υποσυνείδητό μας ως μια κατάσταση συνδεδεμένη με το κακό, το κρύο, το παγωμένο, το επικίνδυνο, το απρόβλεπτο. Η απρόβλεπτη φύση του Σκότους πιστεύουμε ότι φέρνει μόνο χάος και πόνο. Όταν η κατάθλιψη, το πένθος, η απόγνωση, η αυτοκαταστροφή πλημμυρίζουν την ύπαρξή μας, λέμε ότι έχουμε βυθιστεί στο σκοτάδι, ότι μας έχει καταπιεί μια μαύρη τρύπα, ότι παλεύουμε με τα σκοτάδια μας.

Και ναι… παλεύουμε.

Να βγούμε στο Φως.

Να ανασάνουμε.

Να νιώσουμε την αυγή μιας καινούργιας αρχής.

Να ξεφύγουμε από τα σκοτάδια της ψυχής μας που κρύβουν Σκιές και εσωτερικούς δαίμονες, υπηρέτες της εντροπίας και της ανυπαρξίας.

Και ορμάμε προς το Φως.

Δεν περνά όμως πολύς καιρός και η θετικότητα γίνεται τοξική. Η επιδίωξη του Φωτός και της «αγνότητας», η αυτοπραγμάτωση, ακόμη και η πνευματικότητα, μετατρέπονται σε μεθόδους αποφυγής. Τρέχουμε να ξεφύγουμε από τα δύσκολα συναισθήματα, από τα τραύματα, από την απελπισία, από την αδυναμία και τα σφάλματά μας — από την ίδια την ανθρώπινη φύση μας. Βάζουμε μπροστά το Φως, την τάξη, τη δομή, το «καλό».

Και ο ήλιος στην έρημο της ψυχής μας καίει αδυσώπητα.

Οι περισσότεροι πιστεύουμε ότι η τελειότητα θα μας χαρίσει ασφάλεια, αποδοχή, το δικαίωμα να υπάρχουμε ως ο «τέλειος εαυτός μας». Το μπράβο και το σ’ αγαπώ που δεν ακούστηκαν στην ώρα τους. Και ζητάμε από το Φως να μας τα δώσει όλα αυτά χωρίς πόνο, χωρίς κόστος, χωρίς κατάβαση. Η Ζωή όμως έχει τον τρόπο της να επαναφέρει την ισορροπία.

Το άπλετο Φως, η αδιάκοπη δράση, το κυνήγι των στόχων και της τελειότητας κρύβουν μέσα τους τον σπόρο της φθοράς. Το Φως γλιστρά σαν άμμος μέσα από τα χέρια μας — δεν μπορεί να κρατηθεί για πάντα. Ο Χρόνος εργάζεται κυκλικά. Η μέρα διαδέχεται τη νύχτα. Η εισπνοή διαδέχεται την εκπνοή.

Το Φως και το Σκοτάδι δεν είναι αντίθετες ενέργειες. Είναι απόλυτα συμπληρωματικές.

Απαραίτητες η μία για την άλλη, σε σωστή και αρμονική σχέση που υποστηρίζει τη Ζωή. Μια σχέση που οι Σαμάνοι των Άνδεων ονομάζουν yanantin — και που μας απελευθερώνει από τη δυιστική θέαση του κόσμου. Όλα τα αντίθετα μπορούν να συνυπάρχουν δημιουργικά, όταν βρισκόμαστε σε σωστή σχέση με τη ζωή.

Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο — η καρδιά της νύχτας

Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο είναι η μακρύτερη νύχτα του χρόνου.Η στιγμή που ο ήλιος φαίνεται να στέκεται ακίνητος στον ουρανό — solstice, από το λατινικό sol sistere, «ο ήλιος που σταματά».

Από τα αρχαιότερα χρόνια, οι άνθρωποι γνώριζαν πως όταν το φως λιγοστεύει, κάτι βαθύτερο αρχίζει να ανασαίνει κάτω από τη γη. Το Ηλιοστάσιο δεν είναι απλώς ένα αστρονομικό φαινόμενο. Είναι ένα μυστήριο θανάτου και αναγέννησης.

Και σε αυτό το μυστήριο, πρωταγωνιστής δεν είναι μόνο το Φως. Είναι και το Σκότος.

Όχι το σκοτάδι που φοβάται το παιδί και η άγουρη ψυχή.

Αλλά το Ιερό Σκότος. Το Σκότος που είναι μήτρα.

Μήτρα της Ζωής. Μήτρα της Συνειδητότητας. Η καρδιά της Νύχτας.

Το ελληνικό μονοπάτι μέσα από το σκοτάδι

Στην αρχαία ελληνική μυθολογία, η κάθοδος στον Άδη δεν αποτελεί απλώς αφήγηση θανάτου, αλλά μυητικό αρχέτυπο γνώσης και μεταμόρφωσης.

Η Περσεφόνη διδάσκει ότι το σκοτάδι είναι αναγκαίος κύκλος αναγέννησης.

Ο Ορφέας αποκαλύπτει πως η τέχνη και η αγάπη μπορούν να αγγίξουν τον θάνατο, αλλά όχι να τον ελέγξουν και πώς η αμφιβολία ματαιώνει το έργο της ψυχής.

Ο Ηρακλής δείχνει τη δύναμη που αντέχει το σκότος χωρίς να αλλοιώνεται,

ενώ ο Οδυσσέας μαθαίνει ότι η αλήθεια βρίσκεται στα όρια ζωής και θανάτου.

Ο Αχιλλέας απομυθοποιεί τη δόξα μπροστά στη σιωπή του Άδη.

Ο Σίσυφος προειδοποιεί για τη ματαιότητα της ύβρεως.

Ο Τειρεσίας θυμίζει ότι η αληθινή όραση γεννιέται στο σκοτάδι.

Μέσα στη σιωπή της απώλειας γεννιούνται τα Ελευσίνια Μυστήρια. Οι μύστες εισέρχονταν στο Τελεστήριο — έναν χώρο χωρίς φως. Εκεί βίωναν τον θάνατο της ψευδαίσθησης, μέχρι να τους αποκαλυφθεί το άδυτο φως. Όχι το φως του ήλιου, αλλά το εσωτερικό φως της επίγνωσης.

Η Νύξ, μία από τις αρχαιότερες και ισχυρότερες μορφές της ελληνικής κοσμογονίας, δεν είναι απλώς η θεά της νύχτας, αλλά το ίδιο το πρωταρχικό Σκότος. Σύμφωνα με τον Ησίοδο, αναδύεται απευθείας από το Χάος και γεννά δυνάμεις που ρυθμίζουν τον κοσμικό και ανθρώπινο κύκλο. Το σκοτάδι, εδώ, δεν είναι απουσία. Είναι γενεσιουργός μήτρα.

Το Σκότος της Μήτρας και η Μεγάλη Μητέρα

Στον σαμανισμό, το Σκότος δεν είναι εχθρός. Είναι η Αρχέγονη Πύλη. Η Μήτρα του Οράματος — το πεδίο στο οποίο ο σαμάνος κατέρχεται για να συναντήσει το Πνεύμα.

Σε παραδόσεις του Βορρά, της Σιβηρίας, της Αμερικής και της Ευρώπης, το σαμανικό ταξίδι ξεκινά πάντα μέσα στη νύχτα.

Ο σαμάνος κλείνει τα μάτια, σβήνει το εξωτερικό φως και παραδίνεται. Γνωρίζει ότι η ανυπαρξία είναι ανύπαρκτη. Η συνειδητότητα ταξιδεύει. Το Σκότος γίνεται όργανο εσωτερικής όρασης. Γιατί μόνο εκεί όπου τα μάτια δεν βλέπουν, η ψυχή αρχίζει να βλέπει.

Όταν ο σαμάνος «πεθαίνει» τελετουργικά, κατέρχεται σε έναν κόσμο έξω από τον χρόνο. Όχι σε τόπο τιμωρίας, αλλά σε τόπο γνώσης.

Το Σκότος είναι θηλυκό. Είναι η Μεγάλη Μητέρα. Η Μητέρα Γη.

Τον χειμώνα η γη αποσύρεται.

Ο σπόρος αναπαύεται.

Οι ρίζες συγκεντρώνουν δύναμη.

Οι μύκητες και οι μικροοργανισμοί εργάζονται αθόρυβα. Το έδαφος ξαναχτίζεται.

Το σκοτάδι της μήτρας δεν είναι απουσία ζωής. Είναι περίοδος κύησης.

Η Νύξ, η Γαία, η Ερεσκιγκάλ, η Κάλι και η Εκάτη δεν είναι δυνάμεις καταστροφής. Είναι οι Φύλακες της Μεταμόρφωσης.

Και τότε, μέσα στο μηδέν, γεννιέται ένα μικρό φως στην καρδιά.

Το φως της επίγνωσης.

Το Φῶς νοητόν.

Φως που δεν έρχεται απ’ έξω.Αλλά από μέσα.

Το ίδιο μυστήριο σε όλους τους πολιτισμούς

Ο Χριστός γεννιέται μέσα στο σκοτάδι του Δεκεμβρίου.Ο Μίθρας αναδύεται από τον βράχο.Ο Όσιρις διαμελίζεται και ανασυντίθεται.Ο Διόνυσος πεθαίνει και ξαναγεννιέται. Όλοι μιλούν για το ίδιο ταξίδι:την κάθοδο της ψυχής στο σκοτάδι,ώστε να γεννηθεί νέο Φως.

Η σιωπή που μας διδάσκει

Αν καθίσουμε στη νύχτα χωρίς να προσπαθήσουμε να την ελέγξουμε, θα ακούσουμε τη γη να αναπνέει.

Το Σκότος ψιθυρίζει. Δεν φωνάζει. Δεν τραγουδά.

Μας μαθαίνει να ακούμε.

Να νιώθουμε.

Να αναπαυόμαστε.

Να μαζεύουμε δυνάμεις.

Να περιμένουμε υπομονετικά την κατάλληλη στιγμή, όπως ο σπόρος περιμένει μέσα στη γη.

Το Σκότος δεν είναι το αντίθετο του Φωτός. Είναι ο συνοδοιπόρος του.

Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο δεν γιορτάζει το τέλος της νύχτας. Γιορτάζει την καρδιά της.

Γιατί μόνο στο βαθύτερο σκοτάδι μπορεί να γεννηθεί το νέο φως.

Το φως της επίγνωσης, της συγχώρεσης, της σοφίας.

Ας αφήσουμε, λοιπόν, τη Νύχτα να μας περιβάλει.

Ας μην την πολεμήσουμε. Ας την αγαπήσουμε.

Ας την αγκαλιάσουμε ηδονικά σαν εραστές.

Να την αφήσουμε να κάνει αυτό που ξέρει καλά.

Να την αφήσουμε να καταστρέψει το παλιό, και ο πόνος μας να γίνει λίπασμα για το νέο ευατό μας.

Στο Ιερό Σκότος

Δεν υπάρχει κάτι να κάνεις.

Υπάρχει χώρος για να είσαι.

Δεν υπάρχει κάτι να αλλάξεις

Υπάρχει χώρος να καταλάβεις και να συγχωρέσεις.

Δεν χρειάζεται να σχεδιάσεις.

Χρειάζεται μόνο να ονειρευτείς...

Με πλήρη αποδοχή, με εμπιστοσύνη και παράδοση

στο σχέδιο της Ψυχής

Γιατί το Φως δεν θα υπήρχε ποτέ αν δεν είχε πρώτα αγαπηθεί το Σκότος.

Δεν φοβάμαι πια το σκοτάδι.Είναι ο τόπος όπου κάτι μέσα μου ετοιμάζεται να γεννηθεί.